Andrzej Barański: Uczciwość w biznesie się opłaca (wideo)

Wyrosłem w atmosferze wielkiej chwały przemysłu w międzywojennej Polsce. Ojciec, który zakładał firmę "Herbewo", po jej nacjonalizacji przesiedział 6 lat w komunistycznym więzieniu za obronę... Więcej »

Dobra rzadkie i ubodzy

Papież Franciszek ustanowił ostatnią niedzielę (19 listopada 2017) przed Uroczystością Chrystusa Króla Światowym Dniem Ubogich. Papież pragnie zwrócić uwagę, że miłość wobec bliźniego w potrzebie musi... Więcej »

PAFERE otwiera się na myśl Chestertona

Był zdecydowanym zwolennikiem wolności i własności. Jednocześnie odrzucał kapitalizm z jego monopolami jak i socjalizm z jego wszechwładzą państwa – jako ustroje w równym stopniu krępujące indywidualizm... Więcej »

Szwajcarzy o Polsce i Polakach - na Święto Niepodległości

Szwajcaria, choć to kraj leżący stosunkowo blisko Polski, wydaje się dość odległy. Pod wieloma względami. Z okazji Święta Niepodległości mogliśmy wysłuchać wiele życzeń i pozdrowień z zagranicy - pozdrawiali... Więcej »

Inflacja jest tą formą podatku, który można nałożyć bez ustawy
Milton Friedman

Adam Smith i Frédéric Bastiat o podatkach

Prawdziwy przełom w dziedzinie ekonomii miał miejsce w roku 17611, gdy Adam Smith opublikował dzieło "Badania nad naturą i przyczynami bogactwa narodów", w której opisał działanie niewidzialnej ręki rynku. Poglądy zaprezentowane w tej książce stały się podwaliną współczesnej ekonomii. Adam Smith przedstawia w niej ogólne zasady opodatkowania, którymi należy się kierować, aby system podatkowy był jak najbardziej efektywny.


Po pierwsze, nawet gdy nakłada się te podatki w sposób najbardziej rozsądny, ściąganie ich wymaga licznych urzędów celnych i urzędników akcyzy, których wynagrodzenie i uboczne dochody dodatkowo obciążają ludność, nie przynosząc żadnych wpływów skarbowi państwa2. Smith wspomaga się przykładem opodatkowania słodu w Anglii w XVIII wieku. Uważa, że samo przerzucenie wszystkich podatków obciążających obecnie słód oraz napoje z niego wytwarzane, na sam słód pozwoli na zaoszczędzenie 50 tys. funtów kosztów akcyzy.

Po drugie podatki te muszą wpływać ujemnie na rozwój niektórych gałęzi przemysłu3. Podatki zawsze podnoszą ceny towarów opodatkowanych i zmniejszają popyt na opodatkowane dobro, a co za tym idzie - w dłuższym okresie zmniejszają produkcję. Smith uważa, że opodatkowanie towarów krajowych zmniejsza ilość pracy, jaką wkłada się w produkcję tego artykułu. Natomiast to podwyżka cen artykułów z zagranicy może pobudzić jakąś gałąź przemysłu krajowego, ale dodatkowo zmniejsza produkcję w niemal wszystkich innych dziedzinach. Im drożej fabrykant z Birmingham płaci za zagraniczne wina, tym taniej z konieczności sprzeda tę część wyrobów żelaznych, za którą (...) cenę wina te kupuje. Stąd też ta właśnie część wyrobów żelaznych staje się dlań mniej wartościowa i dlatego jest mniej zainteresowany tym by ją wytwarzać4. Ponadto, jak zauważa Adam Smith, podatki wpływają bezpośrednio na rozwój gospodarki krajowej, często kierując ją ku odmiennym i mniej korzystnym dziedzinom, niż gdyby ich rozwój dokonywał się samoistnie.

Po trzecie, nadzieja, iż można będzie uchylić się od owych podatków drogą kontrabandy5. Adam Smith zauważa, że w społeczeństwach, w których istnieje przeświadczenie, że państwo wydaje pieniądze z podatków w sposób niewłaściwy, wielu ludzi stara się unikać płacenia podatków. Narażają się przez to na konfiskaty i grzywny, które mogą ich zrujnować i w konsekwencji doprowadzić do utraty pracy, co powoduje stratę dla całego społeczeństwa.

Po czwarte, ponieważ podatki te poddają obywateli (...) częstym odwiedzinom i nieznośnym badaniom, przeto stawiają ich czasem w pewnym stopniu na przymus, a zawsze na wiele kłopotów i udręk6. Adam Smith sugeruje, że trzeba ograniczyć udręki obywateli związane z poborem podatków i zawsze należy nakładać tylko te, których ściągalność jest najmniej kłopotliwa dla podatników.

Adam Smith radzi, w jaki sposób państwo powinno postępować, gdy potrzebuje nowych podatków. Zauważa, że dopiero w ostateczności należy obłożyć podatkami towary pierwszej potrzeby, ponieważ może to doprowadzić do upadku niektórych gałęzi przemysłu. Przykładem może być Holandia w XVIII wieku, gdzie podatki od artykułów pierwszej potrzeby ograniczyły główne gałęzie przemysłu i spowodowały załamanie w rybołówstwie i przemyśle stoczniowym. Dobry system podatkowy powinien także być zgodny z zasadą konkretyzacji, która korzystnie wpływa na odbiór społeczny podatków i na ich ściągalność. Przekładem może być podatek od emisji odpadów płacony przez fabrykę. Jeśli ten podatek będzie przeznaczony na inne cele niż ochrona środowiska wokół zakładu, to nie powstanie związek między stronami i nasili się pokusa uniknięcia tego podatku.

Kontynuatorem myśli Adama Smitha był Frédéric Bastiat - francuski ekonomista, legislator i pisarz. Jest uważany za jednego z prekursorów austriackiej szkoły ekonomicznej. Wierzył on, że ekonomię trzeba obserwować koniecznie z perspektywy konsumenta (...) Wszystkie zjawiska ekonomiczne osądzać należy na podstawie korzyści i strat dla konsumenta7. Bastiat wyjaśnił również, że rządowa dystrybucja zasobów jest szkodliwa dla działania wolnego rynku, ponieważ rząd nie wytwarza majątku i w związku z tym musi odbierać jednym, aby dawać innym - a więc okradanie Pawła i obdarowywanie Piotra jest istotą rządu. Ponadto żaden człowiek nie ma prawa decydowania o innym człowieku, a zatem grupa osób także nie jest uprawniona do zniewalania jednostek. Z tego wynika, że redystrybucja zarobków w systemach demokratycznych jest niemoralnym, legalnym rabunkiem8.

Bartłomiej Borzucki

Przypisy:
1. Data jest powszechnie uważana za datę narodzin współczesnej ekonomii.
2. A. Smith. Badania nad naturą i przyczynami bogactwa narodów. Bd. Tom 2.Warszawa: Panstwowe
Wydawnictwo Naukowe, 1954, s. 688.
3. A. Smith. Badania nad naturą i przyczynami bogactwa narodów. Bd. Tom 2.Warszawa: Panstwowe
Wydawnictwo Naukowe, 1954, s. 690.
4. A. Smith. Badania nad naturą i przyczynami bogactwa narodów. Bd. Tom 2.Warszawa: Panstwowe
Wydawnictwo Naukowe, 1954, s. 690.
5. A. Smith. Badania nad naturą i przyczynami bogactwa narodów. Bd. Tom 2.Warszawa: Panstwowe
Wydawnictwo Naukowe, 1954, s. 691.
6. A. Smith. Badania nad naturą i przyczynami bogactwa narodów. Bd. Tom 2.Warszawa: Panstwowe
Wydawnictwo Naukowe, 1954, s. 692.
7. S. Harcourt-Rivington. Zaczęło się od Platona. adres: http : / / mises . pl / blog / 2010 / 01 / 2
6/harcourt-rivington-zaczelo-sie-od-platona, s. 32.
8. T. J. DiLorenzo. Frederic Bastiat (1801-1850): łącznik francuskiej tradycji i marginalistycznej
rewolucji.

Autor zdobył wyróżnienie w konkursie Magister PAFERE w 2014 roku za pracę "Ekonomia klasyczna dla dzieci". Prowadzi własnego bloga...
Data dodania: 2014-12-10 19:50:15
Artykul przeczytano 2044 razy
 
Artykuł skomentowano 1 razy
Dodaj komentarz
Son of a gun, this is so helufpl!
Dodano: 2015-10-23 09:13:15
Dodał: ~RqXYAycSQ
Publikowane komentarze są prywatnymi opiniami użytkowników portalu.
Operator serwisu nie ponosi odpowiedzialności za treść opinii.